Chơi cờ vua hay cờ tướng khó hơn?

Người Việt Nam chơi nhiều cờ vua (chess) và cờ tướng (xiangqi). Có người chỉ chơi cờ vua, có người chỉ chơi cờ tướng, có người thì chơi cả hai, có người chơi thêm cả cờ úp và có người thú vị hơn – họ chơi tất cả các loại cờ. Vậy cờ vua và cờ tướng, hai loại cờ đang phổ biến nhất hiện nay, loại nào chơi khó hơn?

Khó hơn ở đây, theo quan điểm của người viết, là người chơi sẽ phải tính toán nhiều hơn do bàn cờ rộng hơn, quân chủ lực đông hơn và luật chơi rộng hơn. Tính toán nhiều sẽ khiến cho người chơi yếu hơn, kém bền bỉ bị quá tải, dẫn đến phạm sai lầm. Nếu đối phương có thể khai thác được thì sẽ giành được thắng lợi. Cụ thể, tôi xin phân tích dưới đây:

1. Lực lượng và sự đụng độ
Ở cờ tướng, mỗi bên có 6 quân chủ lực, vì 3 loại quân xe, pháo, mã mỗi loại có 2 quân. Tổng cả hai bên là 12 quân. Ở cờ vua, mỗi bên có 7 quân chủ lực, vì 3 loại quân xe, tượng, mã mỗi loại có 2 quân, cộng với hậu 1 quân. Tổng cả hai bên là 14 quân. Ở những ván mà khai cuộc hai bên không đổi quân chủ lực, thì người chơi sẽ phải tính nước đi cho quân mình, tính cả nước đi của quân đối phương. Tất nhiên, trừ những quân chưa phát triển được.

Những ván cờ chất lượng là những ván cờ kịch tính và hấp dẫn. Đó là những ván cờ mà khai cuộc hai bên xuất quân bài bản, không đổi quân chủ lực. Trung cuộc hai bên vẫn còn nhiều quân chủ lực nên hình cờ phức tạp khiến hai kỳ thủ phải tính toán nhiều. Tính toán nhiều thì kỳ thủ yếu hơn sẽ bị quá tải, dẫn đến hụt hơi rồi phạm sai lầm. Những ván cờ chất lượng thường được dùng để trình chiếu cho công tác biểu diễn hay đào tạo cờ.

Nghe bài viết: Chơi cờ vua hay cờ tướng khó hơn?

2. Sự dàn trải quân trên bàn cờ
Nếu một loại cờ có quân chủ lực đông, để cân bằng thì bàn cờ phải đủ rộng để bày binh bố trận. Cờ tướng hai bên có tổng 12 quân chủ lực, nhưng bàn cờ có đến 9×10 =90 vị trí đặt quân. Tỉ lệ này thoáng hơn cờ vua, hai bên có tổng 14 quân chủ lực, nhưng bàn cờ chỉ có 8×8 =64 điểm đặt quân. Tuy nhiên, cần phải xem xét thêm yếu tố luật chơi, tức độ rộng nước đi của các quân.

Ở cờ tướng quân đi chéo (sĩ, tượng) nước đi hạn hẹp, lại không được qua sông, tướng và sĩ thậm chí còn không được ra khỏi cung, mã và tượng bị cản, lộ mặt tướng nên khi chơi, các kỳ thủ có ít các phương án về nước đi để chọn. Tức không phải tính toán nhiều. Nước đi ít khiến cờ tướng đôi khi xuất hiện những ván rất bí bách. Đó là khi bị đối phương bắt bài khai cuộc, ép cho đến ngộp thở mà không có phương án hóa giải.

Cờ vua hai bên có tổng 14 quân chủ lực, bàn cờ có 64 điểm đặt, nhưng luật chơi cờ vua rộng hơn: vua nước đi rộng, hậu nước đi mênh mông bát ngát, mã không bị cản, tượng được đi khắp bàn cờ, nên người chơi có nhiều phương án về nước đi để chọn. Bàn cờ tuy hẹp nhưng không gian không hề chật chội. Ở giai đoạn trung cuộc, hai bên thường đổi tốt và quân nhẹ, khiến không gian rộng hơn. Khi ấy các quân nặng sẽ vào cuộc.

3. Chơi cờ nào khó hơn?
Theo quan điểm của người viết, khi xem xét các yếu tố như số quân chủ lực, độ rộng bàn cờ và độ rộng của luật chơi, thì cờ vua và cờ tướng dễ có độ khó nằm trong năng lực tư duy của người bình thường. Do cờ tướng có 12 quân chủ lực, bàn cờ 90 điểm, nhưng luật chơi hẹp hơn; cờ vua có 14 quân chủ lực, bàn cờ 64 điểm đặt nhưng luật chơi rộng hơn, nên người viết kết luận là chơi cờ vua khó hơn cờ tướng.

Cờ Lạc Việt (cờ Việt) mới là khó nhất, vì tổng hai bên có đến 18 quân chủ lực (1 sĩ, 2 tượng, 2 xe, 2 pháo, 2 mã, mỗi bên 9 quân), bàn cờ 10×10 =100 vị trí đặt quân và luật chơi rộng, tuy không rộng bằng cờ vua nhưng rộng hơn cờ tướng. Khi chơi thì đụng độ thường xảy ra ở các điểm cục bộ, người chơi tốt hơn cần tính toán và giành chiến thắng ở các điểm này, từ từ giành lấy ưu thế rồi mới giành được chiến thắng cuối cùng.