Những người viết nghị luận xã hội

Lâu rồi trên các trang báo điện tử có lượng đọc lớn của Việt Nam không thấy những bài báo có chất lượng học thuật cao, đáng suy ngẫm. Có lẽ là do kiểm duyệt nên báo chí Việt Nam bây giờ phần lớn khai thác các chủ đề tầm phào, chứ ít thấy có những bài báo mang hơi hướng nghị luận xã hội, với những nhận định và bình luận sắc sảo.

1. Nhìn ra vấn đề và giải quyết vấn đề
Báo chí thế nào thì dân trí thế ấy – đây là điều đáng lo của đất nước. Nghị luận xã hội – xã luận – là những bài viết mà tác giả đã có công nhìn ra vấn đề, chia sẻ suy nghĩ của mình với xã hội về vấn đề đó. Ở bài viết đó, tác giả chia sẻ góc nhìn của mình, đưa ra vấn đề để mọi người quan tâm, suy ngẫm. Người viết có thể lí giải vấn đề theo cách của mình, hoặc họ chỉ gợi mở để mọi người cùng bàn bạc, trao đổi.

Những người sáng tạo mà bị ù lì thì thường là do thiếu ý tưởng. Vì ý tưởng chỉ đến khi có trải nghiệm thực để có cảm xúc hay bài học. Đôi khi những người viết thiếu trải nghiệm, họ bị sơ cứng – tư tưởng chết lâm sàng. Các cụ nhà ta nói “có bột mới gột nên hồ”. Do vậy, những người viết thường muốn và cần phải trao đổi với  người khác để làm phong phú thêm cho các đề tài của mình.

2. Tin nhanh chỉ mang tính thời điểm
Những bài viết tin tức, dù cần thiết nhưng chỉ mang tính thời điểm. Thường chỉ sau một ngày, thậm chí vài giờ là hết tác dụng. Những bài viết tin tức không thúc đẩy được sự phát triển tri thức cho cộng đồng. Mà để dân trí phát triển thì cần phải có nhiều những bài viết nghị luận xã hội hàm chứa các giá trị học thuật quý báu. Mỗi một người hiểu biết là một hương vị của cuộc sống. Một bài nghị luận xã hội tốt, mười năm sau đọc vẫn không cũ.

Những người viết được nghị luận xã hội ít, những người đọc thể loại này cũng không nhiều. Nhân gian xưa nay vốn không ưa những chuyện suy ngẫm, triết lý đau đầu. Họ ưa những chuyện giải trí, chuyện lạ, chuyện cười… Bản tính con người vốn hay tò mò và ưa hưởng thụ. Người ta thường hỏi xem có điều gì mới không, có gì thú vị không, chứ chịu nghĩ suy xem có gì tiêu cực, hạn chế cần khắc phục, cải thiện.

3. Việc khó cần người tài
Nghị luận xã hội là những bài viết khó. Khó thì ít người viết, ít người đọc – âu cũng là lẽ bình thường – những người trót chọn dòng văn này phải chấp nhận. Khó thì cần những người tài. Ta cứ dành lấy việc khó cho mình, để việc dễ cho tha nhân đi – đó chính là thương người vậy. Tôi tin rằng, quốc gia nào có cộng đồng những người viết nghị luận xã hội đông đảo, quốc gia ấy phát triển. Cuộc sống sẽ thú vị hơn khi có nhiều kỳ nhân dị sĩ.

Mạng máy tính toàn cầu (internet) ngày nay phát triển mạnh, hỗ trợ rất hữu hiệu cho hoạt động xuất bản cá nhân. Qua kênh thông tin này, cộng đồng viết nghị luận xã hội Việt Nam phát triển mạnh và đang dần được trẻ hóa. Đó là tín hiệu rất đáng mừng. Đây mới là tín hiệu tích cực chủ đạo và duy nhất của đất nước Việt Nam, chứ không phải nền kinh tế không phát triển được nhanh như kỳ vọng, lại còn làm cho xã hội tôn thờ vật chất và băng hoại đạo đức.

Thay lời kết
Những người viết nghị luận xã hội hiện nay tương lai sẽ là “chất liệu” để xây dựng lên một đất nước mới dân chủ, công bằng và văn minh. Những người có tài, có “chất” thực sự tự nhiên người ta sẽ “dị ứng” với việc tôn thờ, sùng bái cá nhân của các nhà nước chuyên chế. Đừng tin vào hệ thống chính quyền rệu rã hiện nay và những kẻ “bồi bút văn nô” của họ. Hãy tin vào chính bản thân mình, hỡi những người viết nghị luật xã hội.