Tượng binh trong lịch sử Việt Nam

Việt Nam ta là đất nước có khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp cho loài voi sinh sống. Vì có nhiều voi, nên từ xưa người Việt đã thông thạo việc huấn luyện chúng thành một lực lượng chiến đấu tinh nhuệ trong quân đội của mình. Tượng binh là một binh chủng đặc biệt, nếu người chỉ huy biết sử dụng tài tình, chúng sẽ có sức mạnh rất khủng khiếp.

1. Vừa hậu cần vừa chiến đấu
Khi hành quân, tượng binh là lực lượng chủ lực vận chuyển vũ khí, lương thảo… Khi chiến đấu, lực lượng tượng binh thể hiện sự dũng mãnh khiến kẻ thù khiếp sợ. Với tầm vóc to lớn của mình, tượng binh có thể dùng ngà, vòi và chân để tiêu diệt địch, phá rào lũy mở đường tấn công cho các lực lượng khác như kỵ binh, bộ binh… Chính vì vậy mà từ xưa, tượng binh Việt Nam là nỗi kinh hoàng của bè lũ quân xâm lược phương bắc.

2. Các anh hùng từng sử dụng tượng binh
Tài sử dụng voi chiến đánh trận của người Việt đã được biết đến qua tài cưỡi voi của Hai Bà Trưng (40), Bà Triệu (248)… Năm 1075, Lý Thường Kiệt đã đưa voi chiến vượt qua biên giới, bao vây tấn công thành Ung Châu. Thế kỷ 13, Trần Quốc Tuấn từng cưỡi voi chỉ đạo quân đánh giặc Nguyên Mông. Năm 1406, voi chiến cũng tham gia phòng thủ thành Đa Bang trong cuộc chiến chống quân Minh thời nhà Hồ. Voi cũng có mặt trong cuộc trường chinh 10 năm của cuộc khởi nghĩa Lê Lợi.

3. Thời kỳ đỉnh cao của tượng binh
Các đơn vị voi chiến được sử dụng rộng rãi hơn vào thời Trịnh – Nguyễn phân tranh và đạt đến đỉnh cao vào thời Tây Sơn của ba anh em họ Nguyễn. Với tài quân sự của mình, vua Quang Trung – Nguyễn Huệ – đã biến voi chiến thành một lực lượng hỏa lực cơ động, mang theo đại bác và hỏa pháo trên lưng, thực hiện nhiệm vụ của một lực lượng đột kích đáng sợ. Đó là sự phát triển vượt bậc so với các lực lượng tượng binh trước đây.

4. Trận đánh điển hình
Trận đánh điển hình của lực lượng tượng binh là trận Ngọc Hồi – Đống Đa năm 1789 của Nguyễn Huệ. Trong trận này, hơn 100 voi chiến của quân Tây Sơn với kích thước to lớn cùng với sự dũng mãnh của mình, đã làm cho đội kỵ binh của quân Thanh khiếp đảm, hoảng loạn, giẫm đạp lên nhau mà chạy, chết không biết bao nhiêu mà kể. Quân Thanh thua to, vua Quang Trung giành lại quyền tự chủ cho đất nước.

❅. Kết luận
Trên thế giới, nhiều nước có khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp cho loài voi sinh sống, đó là các nước như Ấn Độ, Miễn Điện, Lào, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam, Malaysia và các nước ở vùng Trung Đông trong lịch sử. Những đất nước này đều đã huấn luyện voi thành một lực lượng tinh nhuệ trong quân đội, có sức chiến đấu rất mãnh liệt, khiến kẻ thù phải khiếp sợ. Một số đất nước không có loài voi và vì khiếp sợ tượng binh, nên họ có ý đánh giá thấp sức mạnh của tượng binh trong lịch sử và nghệ thuật.

Sưu tầm và biên soạn