Đôi cánh nghệ sĩ

Với một người nghệ sĩ thì vốn sống, vốn từ và kĩ năng sáng tạo chưa đủ, cần phải có thêm chất liệu để sáng tác. Vốn sống và chất liệu là đôi cánh mà thiếu một bên cánh nào cũng không bay lên được. Vốn sống là sự tích lũy qua rất nhiều năm. Vốn từ cũng tích lũy song song với vốn sống, khi họ đọc nhiều, viết nhiều, sưu tầm nhiều từ vựng và cách diễn đạt. Khi viết đủ nhiều người ta sẽ điêu luyện trong việc diễn đạt.

Chất liệu nằm ở cảm xúc, cảm xúc nằm ở “nàng thơ”. Nàng thơ ở đây không nhất thiết phải là người con gái trong mộng, mà có thể là một khung cảnh hùng vĩ, một mặt hồ trùng dương sóng vỗ, một hàng cây đứng lặng im như suy tư… Trong trường hợp eo hẹp quá, nghệ sĩ có thể ám thị ra một “nàng thơ” giả tưởng để sáng tác. Khi việc sáng tác đó tuân theo các quy trình và quy tắc một cách hợp lý thành tác phẩm, thì từ chuyên môn gọi là “hư cấu”.

Viết là khoa học của ngôn từ. Tiếng Việt có mấy chục vạn từ đó, chọn từ nào ghép với từ nào để kể ra một câu chuyện theo một quy trình và quy tắc nào đó tạo nên tác phẩm thì đó là sự giao thoa và cộng hưởng của vốn sống và cảm xúc. Mỗi một người sinh ra trong một hoàn cảnh khác nhau, có cơ địa khác nhau, nhận được sự giáo dục khác nhau, rồi có các trải nghiệm khác nhau, nên các tác giả sẽ có những phong cách sáng tác khác nhau.

Những người giàu cảm xúc nhưng chưa nắm được các quy trình, quy tắc thì thường viết tràn lan đại hải, trăm thứ bà Giằng. Họ chưa biết được rằng mỗi một bài viết chỉ nên có một thông điệp, mỗi một câu văn chỉ nên có một ý. Những người giàu vốn sống, nắm được các quy trình, quy tắc là những người đã từng trải qua nhiều cung bậc cảm xúc của đời sống. Khi biết nhiều con người ta lại ít mơ mộng, họ rất dễ bị chai lì cảm xúc, bị lãnh đạm, bị ù lì.