Người hiểu biết là người tự do

Từ khi hiểu chuyện, tôi chưa bao giờ giới thiệu một cuốn sách cụ thể cho người khác và dự định là sẽ không bao giờ làm như vậy. Bởi sách trên đời có rất nhiều loại và người đọc cũng vậy. Ai mà biết được người đối diện ta thực sự quan tâm đến vấn đề gì. Tôi không hối ai nên đọc cuốn này, cuốn kia và không muốn người khác cũng làm với tôi như vậy.

Không giới thiệu sách
Nếu muốn nhắc khéo ai đó nên đọc một cuốn sách nào đó, người nhắc cần phải đọc cuốn sách đó rồi, hiểu sâu sắc rồi tổng hợp ra được một vài điểm xuất sắc nổi bật. Người được nhắc nhở (giới thiệu) sẽ cân nhắc xem có phải là chủ đề họ quan tâm đặc biệt không. Yếu hứng thú, người ta sẽ bố trí thời gian và tâm trí để đọc. Đừng chỉ nói ngắn ngọn là hay lắm.

Tất nhiên, tôi là một người tự do và các mối quan hệ xã hội của tôi là các mối quan hệ xã giao, nên tôi có thể tùy hứng mà hành xử. Còn những người có mối quan hệ rằng buộc, ví dụ như giảng viên cần phải nhắc sinh viên đọc cuốn sách nào đó, thì đó là việc bắt buộc phải làm. Anh chị cần phải đọc cuốn sách đó thì mới đảm bảo đủ kiến thức cho môn học.

Thập kỉ thú vị
Thời tôi từ 20 đến 30 tuổi là một thời đại thú vị của học thuật Việt Nam. Thời đó có thể nói là xã hội vật chất ở Việt Nam lên đến đỉnh điểm. Tuy vậy, cũng thời này các cuốn sách “thánh hiền” được bày bán la liệt khắp các vỉa hè Hà Nội. Những cuốn sách của Thu Giang Nguyễn Duy Cần và Nguyễn Hiến Lê rất hay. Hai hình ảnh đối nghịch thật thú vị.

Năm tôi 20 tuổi thì internet bắt đầu phát triển mạnh ở Việt Nam. Tuy nhiên, hồi đó thanh niên chúng tôi chỉ dùng internet để chat chít, chơi games và đọc báo. Chắc chắn là từ khi internet phát triển mạnh ở Việt Nam, với ưu điểm về sự tiện lợi và tiết kiệm, số lượng người đọc báo (điện tử) tăng lên rất nhiều. Đặc biệt là từ khi có thêm điện thoại thông minh.

Tuổi 20 tìm tòi
Năm 20 tuổi may mắn tôi có trong tay cuốn sách “Thuyết tương đối cho hàng triệu người” của dịch giả Nguyễn Đức Bảo, do nhà xuất bản Đại học tổng hợp xuất bản năm 1976. Điều thú vị là cuốn sách này tác giả dịch từ cuốn sách “Thuyết tương đối cho mọi người” bản tiếng Nga. Năm 1976 là thời điểm vừa kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước.

Cuốn “Thuyết tương đối cho hàng triệu người” đã thay đổi rất nhiều nhân sinh quan và thế giới quan của tôi. Trí tưởng tượng của tôi được kích thích lên tột độ. Tôi được nhận thêm nhiều kiến thức mới, có thể nói là một bước tiến bộ bước ngoặt trong nhận thức của một thanh niên. Hóa ra thế giới xung quanh ta là như vậy, tôi có thêm góc nhìn mới rất thú vị.

Rất lâu sau tôi không tìm được cuốn sách nào có tác động sâu sắc đến tôi như thế. Bổ sung kiến thức cho người đọc bằng văn phong rất gần gũi, trong sáng, mạch lạc và dí dỏm. Khoa học tự nhiên giải thích những hiện tượng xảy ra trong thế giới tự nhiên và cuộc sống xung quanh ta vẫn là điều mà tôi quan tâm trước hết. Mọi thanh niên điều nên như vậy.

Tuổi 40 duy lí
Năm 40 tuổi, tôi được giới thiệu cuốn sách Sapiens – Lược sử loài người của tác giả Yuval Noah Harari. Đây là một cuốn sách rất hay, lịch sử và hơn thế nữa. 40 tuổi tôi đã duy lý và lí tính hơn rất nhiều, không còn mơ mộng và cảm tính. Tất cả các bạn trẻ thích suy nghĩ, chiêm nghiệm, quan sát và giải thích cuộc sống đều nên đọc cuốn sách này của Yuval Harari.

Những thông tin mới nhất về lịch sử loài người như các hiện vật khảo cổ được tác giả dẫn dắt và lí giải rất hay. Tác giả vừa kể câu chuyện của loài người, vừa lý giải những sự kiện diễn ra một cách rất thú vị. Hơn nữa, Sapiens không phải là một cuốn sách thuần lịch sử. Những đoạn tác giả lí giải của tác giả về chữ viết, niềm tin, kinh tế và tôn giáo rất sắc sảo.

Tuy có một số đoạn tôi có cảm giác như tác giả cố tình viết dài để tăng số lượng các trang sách, tất nhiên là cả bề dày của sách, vì nội dung của chúng không có nhiều giá trị. Còn lại, phần lớn nội dung cuốn sách chứa đựng rất nhiều kiến thức bổ ích cho người đọc. Đặc biệt là những người có căn tính thích tìm hiểu sự vận hành của tất cả các hệ thống để tối ưu.

Thay lời kết
“Thuyết tương đối cho hàng triệu người” và “Sapiens – Lược sử loài người” là hai cuốn sách có ý nghĩa rất lớn đối với tôi. Chúng đã giúp tôi mở mang kiến thức rất nhiều. Thậm chí, có những góc độ chúng tạo ra sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong nhận thức của tôi. Thú vị là, một cuốn là khoa học tự nhiên (KHTN), một cuốn là khoa học xã hội (KHXH).

Nếu yêu mến ai đó, muốn người đó phát triển nhanh về nhận thức hoặc nhớ về cố nhân tri kỷ, tôi sẽ thuyết trình hoặc tặng hai cuốn sách này cho họ. Đọc để thấy mình và thời đại mình đang sống hoàn toàn bình thường chứ chẳng có gì đặc biệt cả. Đọc để gia tăng sự hiểu biết, để nhận thức chân giả. Càng hiểu biết càng ít sợ hãi. Người hiểu biết là người tự do.