Tại sao tượng cờ úp hay bắt được xe?

Chúng ta đều biết, cờ tướng không có quân tấn công chéo, bởi hai quân đi chéo của cờ tướng là sĩ và tượng không được qua sông. Sĩ thậm chí còn không được ra khỏi cung. Tuy nhiên, cờ úp đã thay đổi, mở rộng luật chơi cho sĩ và tượng qua sông, được đi khắp bàn cờ nên hai quân này có thể tham gia tấn công.

Với đặc điểm là được qua sông đi khắp bàn cờ, tượng cờ úp mạnh hơn tượng cờ tướng khá nhiều, được tham gia tấn công và thỉnh thoảng có những nước đi, bắt quân, thậm chí là chiếu tướng hết cờ rất dị, lạ mắt đôi lúc làm cho nhiều người ngạc nhiên. Tại sao lại như vậy, theo người viết có hai lý do dưới đây:

1. Như chúng ta đều biết, hai quân tượng cờ tướng chỉ được đi đúng bảy (7) vị trí ở nửa bàn cờ bên mình. Nhìn chung, với những người chơi cờ tướng thì bảy vị trí đó đã được họ ghi nhớ trong tiềm thức, nên rất ít khi có chuyện người ta đi nhầm quân vào đó cho tượng ăn, nên về cơ bản tượng cờ tướng ít nguy hiểm.

Tức là, do tượng cờ tướng có nước đi hạn chế, lại không được qua sông, nên nhiệm vụ chính của nó là phòng thủ, che chắn cho tướng là chính. Do vậy, những người chơi cờ tướng nhìn chung đánh giá quân tượng là yếu. Điều này khá khách quan. Do vậy, chuyện tượng bắt được xe, thậm chí chiếu hết cờ là điều rất lạ.

2. Sang cờ úp thì lại hoàn toàn khác, quân tượng được đi khắp bàn cờ. Lật lên ở đâu là bắt đầu được đi chẵn ô từ đó. Tượng cờ úp là quân tấn công chéo dài nhất của cả cờ tướng và cờ úp. Ở cờ vua, bàn cờ được tô hai màu so le xen kẽ nên rất dễ dàng phát hiện đường đi của quân đi chéo và chúng đang đe dọa quân nào.

Cờ úp sử dụng bàn cờ tướng, loại bàn cờ không phân màu ô. Màu của bàn cờ là màu vật liệu chế tạo. Khi không phân màu ô thì rất khó phát hiện đường đi của quân đi chéo dài, đặc biệt lại là đi trên vạch mép ô, chứ không phải trong lòng ô. Người chơi khi tính toán căng thẳng có thể sơ ý mà bỏ quên nước đi của quân tượng.

Thực ra, quân tượng cờ úp không chỉ bắt được xe mà còn bắt được nhiều các loại quân khác, thậm chí còn chiếu được tướng hết cờ. Nhưng do xe là quân mạnh nhất, mỗi lần mất xe là một thảm họa, đặc biệt lại là bị bắt bởi quân yếu như quân tượng. Đòn đau nhớ đời, nên khi mất xe chúng ta nhớ nhiều hơn, ám ảnh hơn.