Về bản chất ông Bùi Hiền đề xuất thay đổi gì?

Rất nhiều người trong xã hội chưa hiểu tiếng Việt, chưa hiểu rằng “tiếng nói” (âm thanh) và “chữ viết” (hình ảnh) là hai đối tượng khác nhau, càng chưa hiểu bản chất đề án thay đổi cách viết chữ Việt của ông Bùi Hiền, nhưng lại cứ đưa ra ý kiến nhận xét, phản biện đánh giá, đưa lên đặt xuống, tệ hơn là “ném đá” ầm ầm.

Chữ viết (phần hình) là sự mã hóa của tiếng nói (phần âm) lên giấy. Việc mã hóa này để lưu trữ và truyền tải thông tin hoặc là đi xa, hoặc cho tương lai. Chữ Quốc Ngữ là hệ chữ Latin với các chữ cái: a, ă, â, b, c, d… Từ là đơn vị mã hóa của một âm. Ví dụ từ “nắng” – viết trên giấy – là mã hóa của âm “nắng” ta nói ra miệng. Từ và âm “nắng” đều mô tả ánh sáng từ mặt trời chiếu xuống trái đất (bức xạ nhiệt tỏa ra từ mặt trời).

Góc độ khác, thời chữ Quốc Ngữ ra đời mọi người phản đối nhiều và dữ dội như các đề xuất trong đó có đề án của ông Bùi Hiền hiện nay, thậm chí phản đối gay gắt và rộng rãi hơn. Rồi chữ Quốc Ngữ là do người nước ngoài (Portugal, France) sáng tạo ra, nên ta hoàn toàn có thể cải cách được, vì người Việt Nam – nhất là các chuyên gia – chắc chắn hiểu văn hóa và ngôn ngữ Việt Nam sâu sắc hơn họ.

Đi vào chuyên môn thì xin thưa, hai từ “záo zụk” vẫn đọc (phát âm) là “giáo dục”, hai từ “cụk cặk” vẫn đọc (phát âm) là “trục trặc” chứ không có thay đổi gì cả. Tức là, âm (tiếng) không thay đổi, chỉ có cách viết là thay đổi thôi. Và đây cũng chỉ là đề xuất của cá nhân ông Bùi Hiền, chứ chưa được cơ quan đơn vị nào ủng hộ cả. Tiếng Việt (về mặt âm thanh) là duy nhất thế giới, không thay đổi trong bất cứ đề án nào và cũng không thể thay đổi.

Khi ta nói âm “nắng”, thì dù có viết là “nắng” hay là “nắq” – theo đề xuất của ông Hiền – hay viết là chữ “曩” – trong chữ Nôm xưa – thì vẫn đọc là nắng (dĩ nhiên) và vẫn là âm (thanh) mô tả ánh sáng từ mặt trời chiếu xuống trái đất. Thưa quý vị và các bạn, để phản biện bất cứ gì, chúng ta phải thấu hiểu. Có thấu hiểu thì mới đồng cảm với tác giả và đối đáp được bằng lí lẽ. Cho rằng vì đề xuất của ông Hiền mà phải viết lại toàn bộ thư tịch cổ là một phát biểu hồ đồ.

Xưa nay tâm tính của số đông xã hội bao giờ cũng là ngại thay đổi. Nhưng nếu những giá trị hiện tại chưa tốt, cần phải thay đổi để tốt hơn, tiến bộ và hiệu quả hơn thì đó là việc nên làm, thậm chí cần phải làm. Cá nhân người viết đánh giá đề xuất của ông Bùi Hiền là quá táo bạo, thay đổi quá lớn nên mới bị phản đối dữ dội đến vậy. Thay đổi bất cứ điều gì liên quan đến số đông, nhất là những thay đổi về văn hóa là một quá trình chứ không thể là một sự kiện.