Hai ông giáo sư già gây tranh cãi

Cùng với mạng internet và điện thoại thông minh, thời gian vừa qua nền học thuật Việt Nam đã có những chuyển biến rõ rệt, đó là các hoạt động xuất bản cá nhân và tranh luận cộng đồng liên tục sôi động. Chúng ta cứ chê trách các mạng xã hội ở sự kiểm duyệt thông tin, nhưng không khen ngợi họ ở việc cung cấp nền tảng để mọi người kết nối. Tâm điểm chú ý thời gian vừa qua là hai ông già gân, một ông là nhà ngôn ngữ, một ông là nhà giáo dục.
Đọc tiếp…

Về bản chất ông Bùi Hiền đề xuất thay đổi gì?

Rất nhiều người trong xã hội chưa hiểu tiếng Việt, chưa hiểu rằng “tiếng nói” (âm thanh) và “chữ viết” (hình ảnh) là hai đối tượng khác nhau, càng chưa hiểu bản chất đề án thay đổi cách viết chữ Việt của ông Bùi Hiền, nhưng lại cứ đưa ra ý kiến nhận xét, phản biện đánh giá, đưa lên đặt xuống, tệ hơn là “ném đá” ầm ầm.
Đọc tiếp…

Nghĩa của từ “phong”

Âm (từ) “phong” là một âm trong số hàng vạn âm của tiếng Việt, âm này ta mượn của tiếng Hán nên cần phải tra về chữ gốc tiếng Hán mới hiểu được nghĩa. Nếu tôi dành ra một bài để giải nghĩa âm “phong”, thì sẽ cần hàng vạn bài để giải nghĩa các âm khác. Tuy nhiên, giống như âm “chi” và âm “tử” trong tiếng Hán, âm “phong” có rất nhiều cách viết, tương ứng với các cách viết là các nghĩa khác nhau, nên phải dành riêng một bài cho âm “phong”.
Đọc tiếp…

Những từ đồng âm Hán Việt dễ gây hiểu nhầm

Tiếng (âm) Việt mượn nhiều của tiếng Hán, nhưng bây giờ người Việt không còn viết chữ tượng hình như người Hán – chữ Nôm. Có một điểm đáng lưu ý là: một số âm (từ) của tiếng Việt trùng với âm (chữ) của tiếng Hán, tất nhiên nghĩa của chúng khác nhau. Sự trung hợp ngẫu nhiên này khiến một số người đã dùng sai khi nói hoặc viết. Xin liệt kê bên dưới đây:
Đọc tiếp…

Tư duy bằng tai

Đối diện với nhà tôi là nhà trẻ hàng xóm, nhà này có lắp một cái máy điều hòa nhiệt độ, nước từ đó chảy ra lại rơi đúng vào một miếng ngói làm bằng nhựa trong – của một nhà hàng xóm thấp hơn bên cạnh – tạo ra những tiếng kêu lộp bộp. Mới đầu tôi khá khó chịu với điều này, sau lâu dần rồi cũng quen…
Đọc tiếp…

Xã hội học về nhà cao tầng

Nhà cao tầng hay cao ốc dành cho dân cư mà gọi là “chung cư” là không đúng. Âm “chung” trong tiếng Việt trùng với âm “chung” của tiếng Hán. Âm “chung” trong tiếng Việt nghĩa là cùng, cùng nhau; còn âm “chung” trong tiếng Hán – nếu viết là 終 – thì nghĩa là hết, cuối cùng… Thủy chung là từ đầu đến cuối, chung cuộc là cuối cùng, chung kết là cuối cùng kết lại…
Đọc tiếp…

Loài người chúng ta đã làm gì với trái đất?

Hà Nội đã bước vào những ngày hè nóng nực. Nhiệt độ ngoài trời có hôm lên đến hơn 40 độ C, cộng với độ ẩm không khí thấp, toàn thành phố cứ như cái chảo rang người, rất ngột ngạt. Điều hòa nhiệt độ là một phương án đối phó tốt, nhưng ở trong phòng điều hòa nhiệt độ cũng như ngồi trong tủ lạnh, rất bí. Mở hé cửa thì tốn điện…
Đọc tiếp…

Điều gì là quan trọng nhất?

Điều gì là quan trọng nhất? Đây là một câu hỏi thật chung chung! Ở mức độ nào thì là quan trọng? Quan trọng với ai? Phải xác định được đối tượng thì mới xác định được “định mức” và tiêu chí quan trọng cho đúng được. Nếu đối tượng là một quốc gia đi thì thế nào? Lãnh tụ gần đây nhất của đa số người Việt Nam nói: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”.
Đọc tiếp…

Luận chứng – Luận cứ – Luận điểm

Bất kỳ tác phẩm viết nào thuộc thể loại phi hư cấu, dù là ngắn như một câu văn, một đoạn văn, bài viết hay là dài như các bản luận văn, luận án, đồ án, thậm chí là đồ sộ như các đề án, công trình nghiên cứu, chúng ta – người đọc hay người phản biện – đều có thể đánh giá được dựa trên ba tiêu chí đó là luận chứng, luận cứ và luận điểm.
Đọc tiếp…

Ám ảnh chiều cao

Việt Nam là một trong những nước có dân số lùn nhất thế giới. Đây là nỗi buồn, xấu hổ và là nỗi ám ảnh của rất nhiều người Việt Nam. Có vẻ như ở châu Á có một ngầm định là, thấp về chiều cao thì sẽ thấp về thu nhập và thấp về dân trí. Điều này chưa hẳn đúng, nhưng đất nước Nhật Bản là tấm gương cứ ám ảnh biết bao người Việt Nam.
Đọc tiếp…

Dở dang

Dở dang lỡ một lần đò
Co ro nằm nghĩ đêm lo một mình
Thương thằng con ngốc nghếch
Vắng cha
Ai dạy toán cho con
Đọc tiếp…

Người Việt Nam thường “hỏi” khi “chào”

“Anh đi đâu đấy?”, “Anh ăn cơm chưa?”, “Anh đi làm về à?” – đã nhiều lần tôi bị hỏi như vậy khi đi trong ngõ nhà mình. Những người đó hỏi mà không hề quan tâm đến câu trả lời của tôi là gì, mà đây là một câu chào – người Việt Nam thực sự chưa có hoạt động “chào hỏi” một cách hợp lý.
Đọc tiếp…

Bàn về từ “hóa” – chữ 化

Từ “hóa” (chữ  trong tiếng Hán) có nghĩa gốc là sự thay đổi, biến đổi, biến hóa… Môn “Hóa học” trong trường học cấp hai, cấp ba là môn học về sự biến đổi của vật chất, từ chất này sang chất khác. Ngành hóa là ngành khoa học nghiên cứu sự biến đổi của vật chất trong thế giới tự nhiên, để tìm ra những điều hữu ích cho đời sống con người.
Đọc tiếp…