Hàng năm hay hằng năm?

Hàng năm hay hằng năm? Trước hết, một từ (âm) tiếng Việt mượn của tiếng Trung có thể có nhiều cách viết chữ Hán khác nhau tương ứng với âm, thậm chí âm có thể khác nhau do đọc chệch đi, sai khác đi. Tương ứng với các cách viết là các (dịch) nghĩa khác nhau.

Chữ (âm) hằng nếu viết là 恆 hay 恒 thì có nghĩa là thường, lâu bền… Hiểu là sự việc lặp đi lặp lại có tính chu kỳ. Theo cách viết này sẽ phát sinh suy nghĩ, vậy thì ghép với từ “năm” là đúng. Tuy nhiên, từ “năm” lại là từ thuần Việt. Năm nếu đi với “hằng năm” sẽ là niên.

Vậy nên nếu viết từ hằng thì cần viết là “hằng niên” thì mới đúng. Bởi thông thường không ai ghép một từ tiếng Hán với một từ tiếng Việt. Khi này từ “hằng” được dùng giống như từ “thường” (常) theo nghĩa thông thường, bình thường… Tức có tính chu kỳ đều đặn.

Việc này tương tự giống các từ khác là: “sáp nhập” chứ không phải “sát nhập”. Từ sáp (chữ: 插) nghĩa là cài, giắt, chen, gài, tra vào… Từ sát (chữ: 殺) nghĩa là giết. Tuy nhiên, có từ nói sai nhiều thành quen là “chung cư”. Vì từ chung (chữ: 終) nghĩa là cuối cùng, kết thúc…

Còn từ hàng (chữ: 行) nghĩa là hàng, dãy, rặng, hàng lối, hàng ngũ… Khi người Việt ta viết “hàng năm” là đang dùng từ “hàng” theo cách dịch nghĩa là dãy, rặng… Tức các năm xếp thành hàng, thành dãy, lần lượt từ năm này sang năm khác. Hoàn toàn đúng về mặt ngữ nghĩa.