Học sống chung với người khác

Rất nhiều người trong số chúng ta, trong đó có người viết, không giỏi sống chung với người khác. Những người này có đặc điểm là chọn cách ra đi khi có điều gì không vừa ý và không thể thỏa hiệp. Cổ kim đông tây kiểu người này rất nhiều, đã có cả một quốc gia được hình thành từ những người ra đi vì không thể sống chung với người khác, đó là nước Mỹ.

1. Sự hình thành của châu Mỹ
Châu Mỹ được phát hiện bởi những người muốn tìm nước Ấn Độ để giao thương. Châu Mỹ hình thành và phát triển đến ngày nay là bởi những người ra đi từ cựu thế giới, muốn tìm đến “miền đất hứa” để xây dựng cuộc sống mới. Dĩ nhiên, khi muốn ra đi là khi người ta thấy cuộc sống ở “cựu thế giới” hay “cựu lục địa” trở nên bí bách, bức bối và ngột ngạt.

Tuy nhiên, khi đến với “miền đất hứa” ở tân thế giới, do số người quá đông đúc nên người ta thấy các vấn đề ở “cựu thế giới” lại xuất hiện, thậm chí mâu thuẫn còn gay gắt hơn trước. Rất tiếc là diện tích trái đất có hạn, nên chúng ta không còn nơi nào để đi nữa. Tiến lên mặt trăng và Sao Hỏa, đối với nhân loại hiện tại là một giấc mơ vẫn còn khá xa vời.

2. Không giỏi sống chung với người khác
Tôi cũng là một người không giỏi sống chung với người khác và đã nhiều lần chọn cách ra đi khi cảm thấy không thể thỏa hiệp. Các vấn đề trục trặc của cuộc sống thì luôn nhiều, trong công việc, trong chuyện tình cảm, trong quan điểm và nguyên tắc sống cá nhân. Bởi mỗi người chúng ta sinh ra với một cơ địa khác nhau, trong một hoàn cảnh khác nhau.

Chiêm nghiệm cuộc sống ở cả thực tế, truyền thông và nghệ thuật, tôi thấy xã hội có rất nhiều người không giỏi sống chung với người khác. Đông đến nỗi có thể hình thành một trường phái, một tuýp người, thậm chí là một hệ tư tưởng. Với những người này thì sống chung với người khác là điều rất khó khăn. Bản thể họ không phù hợp, lại không được chỉ dạy cho đúng cách.

3. Lý thuyết về học sống chung với người khác
Từ lâu những nhà văn hóa giáo dục rất giỏi của nhân loại đã thấu hiểu căn tính của con người, trong đó có vấn đề của những người khó sống chung với người khác. Tổ chức Văn hóa Giáo dục Liên Hợp Quốc (UNESCO) đã tổng kết ra bốn mục đích của việc học là: 1. Học để biết, 2. Học để làm, 3. Học để sống tốt và 4. Học để sống chung với người khác.

Ta thấy, học để sống chung với người khác được UNESCO để ở mục cuối cùng, thì có phải ngầm ý của các chuyên gia tổ chức này có phải là, đây là mục tiêu khó đạt được nhất không. Tôi xin phân tích vấn đề này trực quan đến mức phi lý như sau, học sống chung với người khác để sống chung với người khác. Mục tiêu sống chung với người khác là để hạnh phúc.

4. Quy trình của các mục tiêu
Khi chúng ta học ở những mục tiêu phía trước, ta sẽ hiểu những quy luật của thế giới tự nhiên và xã hội. Góc độ tự nhiên, vũ trụ và trái đất vận hành theo những quy luật của thế giới tự nhiên chúng ta biết đến qua các môn học của mảng khoa học tự nhiên. Xã hội loài người vận hành cũng có những quy luật mà ta vẫn gọi là luật đời. Ví dụ như: luật nhân quả.

Khi học để biết về môi trường xung quanh rồi, thì chúng ta sẽ tác động, cải tạo để môi trường phù hợp với cuộc sống của mình. Nhân loại cải tạo tự nhiên để tồn tại và phát triển. Mỗi cá thể chúng ta tương tác với xã hội để tồn tại và khẳng định mình. Kiến thức trang bị cho anh chị đầu tiên để anh chị sống tốt, biết bảo vệ và chăm sóc bản thân, sống lành mạnh theo nguyên tắc, yêu con người và thế giới tự nhiên.

5. Học để hạnh phúc
Xã hội loài người, gần gũi hơn là môi trường sống của mỗi người với những người xung quanh như gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm là một thế giới rất phức tạp. Đó là tập hợp của các cá nhân với những căn tính khác nhau, năng lực khác nhau, trải nghiệm khác nhau nên có những quan niệm rất khác nhau về cuộc sống. Những khác nhau về văn hóa thể hiện qua tâm thế sống và nguyên tắc sống.

Cả lý thuyết và thực tế của cuộc sống cho thấy, con người về cơ bản là không ai hợp với ai, tức không có chuyện tự nhiên hợp nhau một cách hoàn hảo. Tâm thế của mỗi người như một khối cầu mà ta có thể hình dung như viên bi. Để các viên vi ghép lại với nhau thành các viên bi lớn hơn, thì các viên bị phải chà sát với nhau và phải chịu đau. Nhưng thành quả của việc chịu đau đớn là cuối cùng chúng ta được hạnh phúc.

Thay lời kết
Học sống chung với người khác để sống chung với người khác. Bởi có rất nhiều người giỏi chuyên môn như giáo sư, tiến sĩ nhưng lại không giỏi sống chung với người khác. Bởi cuộc sống xã hội rất rộng lớn và có những vấn đề đặc thù phức tạp hơn chuyên môn nghiệp vụ của họ rất nhiều. Có rất nhiều vấn đề trong xã hội cần phải học, để mỗi chúng ta giỏi trong việc sống chung với người khác. Rất tiếc, hiện chúng ta chưa thể lý thuyết hóa chúng thành các môn học.

Cho nên, học sống chung với người khác là việc học mà mỗi người trong cuộc sống của mình phải tự chiêm nghiệm, đào sâu suy nghĩ để tổng hợp và đúc rút lấy. Chưa giỏi sống chung với mọi người là chưa giỏi thực sự. Giao tiếp giỏi là bí quyết của mọi thành công. Tất nhiên, mục tiêu của việc sống chung với người khác là để hạnh phúc. Bởi không ai có thể hạnh phúc một mình. Chả phải người xưa vẫn có câu: “Đại ẩn tại triều, trung ẩn tại thị, tiểu ẩn tại lâm”. Kiên nhẫn trong mọi vấn đề.