Thờ danh tướng nào để tự tôn dân tộc?

Gần đây ở một số diễn đàn trên mạng có lùm xùm tranh cãi về việc, dân ta thờ nhiều Quan Vũ (Hán Thọ Đình Hầu), trong khi đáng ra chúng ta nên thờ Trần Hưng Đạo (Quốc Công Tiết Chế), vị tướng tài kiệt xuất không chỉ trong lịch sử dân tộc, mà còn cả trong lịch sử nhân loại. Cá nhân tôi nhìn nhận chuyện này như sau:

1. Hưng Đạo Vương là kỳ tài
Kỳ tài theo quan điểm của cá nhân tôi còn được xếp trên đại tài một bậc, kỳ tài là người làm được những việc ở tầm vĩ mô cả nhân loại mới có vài người làm được hoặc làm được việc nghìn năm mới có một lần, còn đại tài thì ở tầm cấp quốc gia hoặc việc trăm năm mới có một lần. Ngô Quyền và Lê Hoàn là đại tài, Trần Hưng Đạo là kỳ tài.

Đất nước ta chỉ có hai thế hệ được xếp vào kỳ tài, đó là thời đại Hào khí Đông A nhà Trần, với ba lần thắng quân Nguyên Mông và thời đại Hồ Chí Minh, với ba lần lần lượt thắng ba đế quốc Pháp – Mỹ – Trung Quốc, hiện là ba trong năm nước thường trực của Liên Hiệp Quốc. Đây là hai thời đại mà chiến tích đạt tới tầm vĩ mô cả nhân loại và hàng nghìn năm mới có một lần.

Hưng Đạo Vương không chỉ nổi tiếng ở ba lần chiến thắng quân Nguyên Mông, mà danh tiếng của ngài còn ở các việc khác như: vì đại cuộc mà không nghe lời cha trả thù riêng, giảng hòa với tướng Trần Quang Khải, được vua cấp cho quyền phong ấn nhưng chưa bao giờ sử dụng, thu nạp dưới trướng được nhiều nhân tài như: Phạm Ngũ Lão, Trương Hán Siêu, Yết Kiêu, Dã Tượng… Thần thiêng nhờ bộ hạ!

2. Quan Vân Trường là đại tài
Quan Vân Trường hay Quan Vũ là người có vị trí thứ hai trong giai thoại “Kết nghĩa đào viên” nổi tiếng. Sau ba huynh đệ cùng với Khổng Minh và Triệu Vân dựng lên nhà Thục Hán, sau trận Hán Trung từng được xếp là mạnh nhất trong “Tam quốc phân tranh”. Tuy nhiên, tầm vóc của ba anh em họ chỉ ở trong nước Trung Quốc. Cứ khi nào Trung Quốc có nội chiến thì Việt Nam được yên ổn.

Quan Vũ được đánh giá là “tuyệt vũ” và “tuyệt trung” – võ giỏi nhất và trung thành nhất, võ cực giỏi nhưng trọng nghĩa khí coi thường vinh hoa phú quý và tài nghệ (Trọng nghĩa kinh tài). Quan Vũ chỉ là bộ tướng dưới trướng của Lưu Bị và Khổng Minh nên không thể so sánh với Trần Hưng Đạo – vốn giỏi hơn cả Khổng Minh được.

Quan Vũ tuy dũng mãnh, trọng nghĩa và trung thành là thế nhưng mắc phải một lỗi “chết người” của nhà binh, đó là tội ngạo mạn, kinh địch. Ông coi thường Tôn Quyền mà không kết thông gia, khiến liên minh Tôn Lưu bị phá vỡ, sau rồi để mất Kinh Châu làm Khổng Minh không có đường thủy để dễ dàng tải lương ra Kỳ Sơn bắc phạt.

3. Thờ danh tướng nào cho đúng?
Đúng ra, nếu so sánh thì phải so sánh Quan Vũ với Phạm Ngũ Lão, chứ không thể so sánh với Trần Hưng Đạo. Thậm chí, Phạm Ngũ Lão còn giỏi hơn Quan Vũ vì ông là người văn võ song toàn. Mưu sĩ của Trần Hưng Đạo còn có một người quê Ninh Bình cực giỏi là Trương Hán Siêu, chính ông đã đề xuất kế “Thành không nhà trống” lừng danh.

Do vị trí kế cận nên trong các biến động của lịch sử, nhiều người Trung Quốc chuyển đến sống ở Việt Nam. Họ mang theo văn hóa Trung Hóa, vốn được nâng cao khí tiết “Trung”. Tiết “Trung” vốn đứng đầu trong các khí tiết “Trung, Hiếu, Lễ, Tín, Nghĩa”, nên Quan Vũ được các triều đại sau nâng cao hình ảnh là có thể hiểu được. Họ lờ đi các trọng tội của ông.

Kết luận
Người đưa vấn đề này ra tranh cãi thực ra là họ thấy dân ta thờ Quan Vũ nhiều quá, nhiều một cách vô lý, trong khi thực ra người này không đáng thờ như vậy. Người đáng thờ thực sự ở nước ta là Quốc Công Tiết Chế Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Danh tướng Trung Quốc trong lịch sử nếu tính cả hai góc độ binh pháp và thực chiến, không có ai giỏi bằng ông.

Những người thờ Quan Vũ lại đưa ra quan điểm là, so sánh như thế là khập khiễng và thờ Quan Vũ là thích khí tiết trung nghĩa của ông, điều này mang tính giang hồ chứ không mang tính chính trị, không có nghĩa là tôn vinh người Trung Hoa, tôn thờ văn hóa Trung Hoa. Cá nhân tôi cho rằng, các nghệ nhân hãy làm thật nhiều tượng Hưng Đạo Vương thật đẹp, thì dân ta sẽ thờ ông nhiều hơn. Điều này thuần mang tính thương mại và thói quen, chứ dân tình ít hiểu về văn hóa và chính trị.