Sĩ cờ tướng là cảnh vệ hay thái giám?

Sĩ cờ tướng gồm có sĩ đen (士) và sĩ đỏ (仕), đây là hai quân cờ đứng hai bên tướng. Sĩ chỉ được đi chéo một ô ở trong cung, trên vạch chéo đã kẻ sẵn, nên có sức mạnh hạn chế và được xếp vào hàng quân yếu. Vì chỉ được đi lại trong cung nên sĩ là loại quân phòng thủ, có nhiệm vụ che chắn, bảo vệ cho tướng khi bị đối phương tấn công. Sĩ cờ tướng không được tham gia tấn công.

Trong quan niệm về quân sĩ cờ tướng nói chung của người Việt Nam, điều làm người viết ngạc nhiên là quân sĩ (hai con sĩ) có nước đi hạn hẹp nên có sức mạnh hạn chế, có thể đánh giá là yếu nhất trên bàn cờ, yếu hơn cả các quân tốt, nhưng có nhiều kỳ thủ cả chuyên nghiệp và không chuyên vẫn lầm tưởng cho rằng sẽ là cảnh vệ. Tức nghĩ rằng sĩ đại diện cho lực lượng cảnh vệ thiện chiến, chuyên bảo vệ cho vua hay chủ soái của mình.

1. Lực lượng cảnh vệ
Xưa nay trong lịch sử, ở bất kỳ quốc gia nào, cảnh vệ luôn là một trong các lực lượng mạnh, được coi là trọng binh – tức một trong các đội quân thiện chiến nhất của quốc gia. Trọng binh là tập hợp các thanh niên ở độ tuổi vàng (khoảng từ 17 tuổi đến 47 tuổi), có thể lực và thể hình tốt, được đào tạo qua các chương trình cực kỳ khó khăn, gian khổ và khi thực hiện chức năng bảo vệ thì được trang bị các phương tiện và vũ khí tối tân, ưu việt.

Thông thường, lực lượng cảnh vệ có nhiệm vụ bảo vệ cho vua hay chủ soái của mình cùng với qua quyến của họ. Nhưng trong trường hợp cần thiết, cảnh vệ còn có các nhiệm vụ bí mật như thủ tiêu, ám sát những đối thủ của vua hay chủ soái và các nhiệm vụ khó yêu cầu các kĩ năng đặc biệt. Lực lượng cảnh vệ là những người khỏe mạnh, nhanh nhẹn, tinh thông võ thuật và vũ khí, nhưng quan trọng nhất là họ lì lợm và không bao giờ biết sợ.

2. Đội ngũ thái giám
Quan thái giám là đội ngũ hoạn quan ở trong cung, các cấp từ cao xuống thấp có nhiệm vụ lo tổ chức và phục vụ  cho các hoạt động thường nhật ở trong cung như phục vụ vua và hoàng gia. Các cấp nhỏ thường quanh quẩn bên vua và hoàng gia để họ sai vặt. Vì đội ngũ thái giám sống ở trong cung, thậm chí là hậu cung có hoàng hậu, ái phi và nhiều cung nữ của vua, nên họ bị bỏ đi bộ phận sinh dục để tránh phát sinh dục vọng, rồi phạm tội với vua và triều đình.

Về cơ bản, do đội ngũ thái giám bị bỏ đi bộ phận sinh dục, nên họ không còn là những nam nhân bình thường, sức khỏe cả về thể chất và tinh thần tương đối hạn chế, giọng nói the thé, phong thái lả lướt, điệu đà, ủy mị. Cùng với việc sông lâu trong cung với phụ nữ, họ dần có xu hướng nữ tính hơn giống đàn bà. Mặt khác, việc sống lâu trong cung không dầm mưa nắng, cũng không được rèn luyện, nên sức khỏe của họ chỉ như giới thư sinh “trói gà không chặt”.

Lời kết
Qua những phân tích bên trên của người viết về lực lượng cảnh vệ và đội ngũ thái giám, chúng ta thấy khi mô phỏng vào trong cờ tướng thì rõ ràng quân sĩ (hai con sĩ) cờ tướng đại diện cho đội ngũ thái giám chứ không thể tượng trưng cho lực lượng cảnh vệ được. Đây là sự thật khách quan, rất hiển nhiên mà ai cũng phải công nhận. Đôi khi cảnh vệ còn phải sang tận cung thành của kẻ thù làm nhiệm vụ thủ tiêu, ám sát ai đó.

Tổng hợp cả hai yếu tố sức mạnh và khả năng viễn chiến (đánh xa) như thế thì rõ ràng, nếu lực lượng cảnh vệ được mô phỏng trên bàn cờ là không hợp lý. Mà quân sĩ, với sức mạnh hạn chế, lại không được ra khỏi cung, chỉ có nhiệm vụ phòng thủ bảo vệ cho vua là đại diện cho đội ngũ thái giám mới phù hợp với thực tế cuộc sống. Ba quân chủ lực của cờ tướng là xe, pháo, mã khi cần cũng có thể che chắn bảo vệ vua. Khi đó chúng giống lực lượng cảnh vệ hơn.