Người Việt có lòng trắc ẩn không?

Ở cái hồ nơi tôi đi bộ tập thể dục có nhiều người câu cá. Không biết họ câu cá để làm gì, nhưng có nhiều người câu cá vứt lên bờ nhưng không đem về, cá lớn cá bé cứ để chúng chết khô. Nhiều lần tôi nhìn thấy chuyện đó mà không hiểu, những người kia câu cá để làm gì?

Những lần nhìn các con thấy cá do người ta bỏ lại, tôi thấy tiện thì đưa chân gạt xuống hồ – cho con còn tươi thì sống, còn chết khô thì làm thức ăn cho các con khác, người ta thả cá không biết có cho cá ăn không – còn không tiện thì tôi đành kệ, cứ thế mà đi tiếp.

Hôm trước, đi bộ tập thể dục trước tôi là ba em gái chân hơi ngắn nhưng rất xinh xắn. Một em trong số đó khi nhìn thấy con cá nhỏ người ta vứt trên bờ bèn lấy cái lá lót tay và vứt con cá xuống hồ. Em muốn con cá sống tiếp. Tôi thấy, à vậy là vẫn có người có lòng trắc ẩn.

Tôi tưởng chỉ người mơ mộng và không thực tế như tôi mới đi thương con cá sống trên bờ và thương lũ cá ở dưới nước. Nhưng không phải, ít ra tôi đã  thấy có một em gái đó. Có lẽ, nhỏ như em ấy tôi phải gọi là cháu. Nhưng thôi, gọi em cho thấy mình được chút trẻ lại… Ở xứ này còn những người mộng mơ như em và tôi không?

***

Trong từ ghép “trắc ẩn”, thì từ “trắc” nghĩa rất rộng là đo đạc, ước lượng, đánh giá, suy tư, ưu tư, trăn trở, áy náy, xót xa… Còn từ “ẩn” là ngầm, kín, thầm kín, bên trong, ẩn dấu… Khi nhìn thấy con cá trên đường đi bộ, em gái đó đã đánh giá là: “Nếu ở trên này, con cá sẽ không thể sống được”, nên em đã bỏ con cá xuống nước.

Hành động đó xuất phát từ tình thương của em đối với con cá – một sinh vật sống, cũng là một sinh linh như bất cứ sinh vật nào kể cả chúng ta – những con người. Tình thương, lòng xót xa ấy ẩn dấu trong tâm hồn em, bình thường chúng ta không nhìn thấy được, mà ta chỉ biết khi em quyết định hành động là bỏ con cá xuống nước.

Việt Nam chúng ta là một đất nước nghèo, bước ra từ chiến tranh và hơn mười năm bao cấp gian khó, nên trước kia người Việt Nam chỉ nghĩ đến việc làm sao được ăn cho no bụng, bây giờ khi no rồi thì chỉ nghĩ làm sao để kiếm được càng nhiều tiền càng tốt. Vì thế mà rất nhiều người sống rất thực tế, thực dụng mà không có lòng trắc ẩn. Ai lí thuyết hay mơ mộng một chút là sẽ bị chê cười.

Châu Âu người ta quy định trong luật pháp của nhà nước rất cụ thể là, ngư dân khi bắt được những con cá nhỏ phải thả chúng xuống nước, về với thiên nhiên để chúng được lớn lên. Châu Âu cũng đã quy định chỉ nhập khẩu hải sản của Việt Nam, khi ngư dân Việt Nam cũng đánh bắt bền vững. Khi có một loài nào đó ưu việt hơn chúng ta đến trái đất và chúng ta là thức ăn của họ, ta sẽ hiểu được nỗi đau của những con cá.